Venetië krijgt 30.000.000 miljoen toeristen per jaar te verstouwen, bezwijkt gewoon letterlijk

Nederland (of de hele Westerse wereld) lijdt aan een ziekte, die we het best kunnen omschrijven als het ma-ma-syndroom: beslissingen maken als een makelaar of marketeer, dus op het intellectuele niveau van de VVD. Korte termijn, bonusjes, moeilijker moet het niet worden. Als we hier iets schrijven over foute clubs op de Zuidas, dan horen we dat 'daar toch geld wordt verdiend'. Gaat de woningmarkt door het dak, dan 'worden we daar allemaal rijk van'. En toerisme is ook geweldig, 'want er werken heel veel mensen in de horeca'. Nee, nee en nee. 

Even over dat laatste. Venetië is een prachtig voorbeeld van hoe het niet moet. Een kleine, historische stad met mooie maar smalle kanaaltjes en straatjes, op een makkelijk te bereiken plek. Er wonen nog maar 50.000 mensen, minder dan duizend jaar geleden: de stad is dus aan het krimpen. Er moet ruimte gemaakt worden voor toeristen. Dagjesmensen meegerekend zit de Italiaanse stad nu op 30 miljoen bezoekers per jaar.

Monocultuur
Daarmee verandert een stad natuurlijk compleet. Oude bewoners verdwijnen en de toeristische monocultuur heeft niets meer met Venetië zelf te maken. Wie van een cruiseschip afkomt geeft relatief weinig uit, want de reder wil natuurlijk zoveel mogelijk aan zijn eigen passagiers verdienen. Daardoor is het economisch voordeel van zoveel bezoekers zeer beperkt. En nu begint Venetië letterlijk in te storten. Het toeristische monster vindt iets, vernielt het en gaat weer verder.

Nu staat Amsterdam op het menu. De stad is vatbaar voor massatoerisme, omdat op straat drugs gebruiken normaal is. In de binnenstad is regelmatig een internationaal vermaarde filmster te zien die komt blowen en dat is best grappig. Het vervelende is alleen dat letterlijk miljarden mensen graag op straat drugs willen gebruiken, of openbaar hoeren pakken, maar dat bijna nergens mogen. De potentiële toevloed van gasten is dus eigenlijk oneindig groot, iets om meteen over na te denken bij het openzetten van de deur. Hoeveel mensen kunnen we eigenlijk aan?

Het probleem bij de Amsterdamse beleidsmakers is dat deze een ma-ma-idee erop nahouden als het om marktwerking gaat. Daarbij trekken ze zich als overheid zo ver mogelijk terug, gaan ze in gesprek met partijen en als dat niks oplevert dan is dat jammer. In het beste geval scoor je een 'toezegging tot meedenken'.

In het item van AT5 noemt wethouder Kajsa Ollongren in het laatste kwartier ook dat ze verder eigenlijk niet zoveel kan doen, behalve 'gaan praten'. Zeg, dat 925 is toch een redelijk anarcho-liberaal blog, waarom pleiten jullie dan niet voor meer marktwerking? Omdat er in het geval van oude binnensteden geen markt is, zodat deze ook niet kan werken. 

Echt liberalisme
Anders dan de kantoren waar ma-ma-mensen werken, hebben we in ons redactieloft wel de klassieke boeken liggen die de grondslag zijn van het moderne liberalisme: Smith, Ricardo, noem het maar op. Het gaat hier mis omdat de huidige liberalen (VVD en D66) denken dat liberalisme immer botweg neerkomt op een terugtredende overheid, die daarmee de samenleving een dienst bewijst. Dat is een denkfout. 

Marktwerking levert alleen iets op, als er aan drie voorwaarden voldaan is. Er moet sprake zijn van homogene producten en van transparantie. En geen van de partijen (koper of verkoper) mag zoveel macht hebben dat deze de prijs kan beïnvloeden. Pas dan kan de invisible hand van Smith zijn werk doen en ontstaat er meer aanbod, de enige manier waarop marktwerking voor mee welvaart kan zorgen: er is dan simpelweg meer voor iedereen. Marktwerking in de zorg is dus theoretisch al onzinnig. Klinkt logisch toch?

In Nederland en zeker in Amsterdam gaan die voorwaarden niet op, voor wat betreft de markt voor bakstenen. De overheid heeft voor elke vierkante centimeter land in graniet gebeitelde bestemmingsplannen opgesteld, waardoor er te weinig plek is om huizen te bouwen. Een hogere gemiddelde huizenprijs zorgt dan niet voor meer aanbod in vorm van verse woningen omdat die nergens geplaatst kunnen worden. Daardoor is er sinds de Oorlog al woningnood. 

Hoge huur

Als de overheid de markt verpest door het aanbod te reguleren, is het slechtste wat deze kan doen nalaten om de keerzijde ook te reguleren. Het kunstmatig laag gehouden aanbod zorgt voor een opwaartste druk op de prijs, bij koop en huur. In 2003 kreeg Nederland de slechtste Minister van Volkshuisvesting ooit, in de vorm van VVD'er Sybilla Dekker. Ze 'liberaliseerde' de woningmarkt, door toe te staan dat verhuurders de huur met meer dan de inflatie mochten verhogen.

Het werd intussen niet makkelijker gemaakt om meer huizen te bouwen tegen die hogere huur. Het gevolg was dat het aanbod te laag bleef maar mensen alleen maar meer gingen betalen voor hetzelfde huis. Is er dan niemand bij de VVD die deze simpele microeconomische principes begrijpt? Nee, wie ze regelmatig spreekt weet dat dit een partij van makelaars en marketeers is die niet verder vooruit kunnen denken dan de jaarlijkse bonus.

De druk op de huizenprijzen wordt opgevoerd door toerisme. Ten eerste hebben grote hotelketens honderd nieuw te bouwen hotels bedacht, gelukkig staat de verlening van de vergunningen even op de rem. En door Airbnb illegaal te gebruiken kan een woonhuis het hele jaar door als hotel fungeren, maar wordt er wel een woning aan de krappe voorraad onttrokken. 

Suikerwinkels en pauperhoreca
Door deze combinatie stijgen de huurprijzen en krijgen 'gewone' ondernemers het moeilijk. Daarmee worden bakkers en slagers bedoeld, juist de winkels die zo karakteristiek zijn voor Amsterdam. Ze verdwijnen uit het straatbeeld en maken plaats voor suikerwinkels en pauperhoreca. Wat is dat nu weer?

Het neveneffect van alle drugs is een vreetkick, dat geldt ook voor alcohol. Daarom is de suikerwinkel in opmars, waar oneindige hordes toeristen zoetigheden kunnen inslaan. Het zijn de Nutella-winkels en Amerikaanse ketens die niets met de Amsterdamse cultuur te maken hebben. Een suikerwinkel is vaak de enige manier om nog zoveel aanloop te krijgen dat de exploderende huur te dekken is. 

De drank voor de massa's pretparktoeristen komt meestal uit halve-literblikken van de supermarkt. Een product met een zeer lage marge, dat is. De Albert Heijns in de binnenstad zijn omgetoverd tot laadstations voor joelende Zuid- en Oost-European, die de trays bier met wat zakken chips en kant-en-klaar eten in grote hoeveelheden inslaan. Daarna gaan ze in het parkt blowen en drinken. Hun afval gooien ze op straat, hun behoefte doen ze met enige pech tegen uw voordeur.

De illegale hotels van Airbnb betalen geen belasting, net zomin als die club zelf. Een blik bier is er al voor een halve euro en drugs komt uit het grijze circuit. Amsterdam wordt dus armer door deze transformatie en moet bezuinigen, bijvoorbeeld op de reinigingsdienst. Zo versnelt de verloedering. En omdat, zoals gezegd, letterlijk miljarden mensen wel op straat zouden willen zuipen en drugs gebruiken maar dat thuis niet mogen, kan in theorie Amsterdam met gemak worden gevuld met dit soort toeristen.

Natuurlijke rem
Er zit geen natuurlijke rem op, totdat Amsterdam zo grondig vernield is zelfs dronken Polen en brakende Britten de stad beneden hun niveau vinden. 

Tegen die tijd zijn de oorspronkelijke Amsterdammers allang verdwenen. Voor de middenklasse is de huur niet op te brengen en niemand wil zijn kinderen laten opgroeien in een varkensstal. De enige manier om te voorkomen dat Amsterdam Venetië achterna gaat, is hard ingrijpen en reguleren. Dat gaat tegen het mantra van marktwerking in maar hoeft ons niet arm te maken, integendeel.

Amerikanen en Chinezen
De enige toeristen waar we wat aan verdienen zijn Amerikanen en Chinezen. Die komen met een vliegtuig, pakken de taxi, slapen in hotels, gaan naar musea, eten in restaurants en leveren zo ondermeer toeristenbelasting op. Daarmee kan de stad de diensten leveren die met het extra bezoek komen kijken, zoals de straten schoon houden. Amerikanen en Chinezen (maar Japanners en Koreanen ook) drinken ook maar dat doen ze in café's waar ze graag een praatje met locals maken. En er is weinig grappiger dan een stel Chinese managers die in pak naar de coffeeshop gaan. 

De paupertoeristen met dreadlocks echter die per bus de stad bereiken, (sociale) huurwoningen uitwonen via Airbnb, fastfood eten en denken dat dat dan Nederlands is, blikken bier drinken, drugs gebruiken en helemaal gek worden als ze niet op de tijd de suikerwinkel hebben bereikt, daar verdient de stad niets aan. Het is alleen maar irritant als een flippende Israëli een bad trip krijgt en je niet naar je kantoor kunt. Waarom doen ze dat niet gewoon in hun eigen land?

Daarom moet de stad mensen weren op basis van hun portemonnee, daarbij het optimum voor de stad in het oog houdend. Rijke mensen zullen een hotel pakken en met vergunningen is dat aantal te reguleren en wordt Amsterdam er beter van. Onveilige, illegale budgethotels kunnen we gewoon bij wet verbieden en dichtgooien. We zetten proactief coffeeshops bij de grenzen neer, zodat drugstoeristen niet naar Amsterdam hoeven te komen maar bij de grenzen al krijgen waar ze voor komen.

Desnoods richten we op het platteland grote festivalterreinen in waar oneindig veel geblowed, gezopen en gesnoven kan worden maar niet valt in te zien waarom dat in een kwetsbare, kleine historische binnenstad moet gebeuren. De maatregel van Dekker (hogere huren) schaffen we af, totdat alle wetgeving met betrekking tot het bemoeilijken van nieuwbouw is ingetrokken. Dan kan de markt weer zijn werk doen en lossen we eindelijk de woningnood op.

Jachtvergunning
Het aanbod van historische binnensteden is beperkt. Daarom moet de vraag ernaar - het gebruik - ook beperkt worden, of gereguleerd. Een natuurpark met een beperkte omvang wordt ook beschermd door boswachters en het aantal jachtvergunningen wordt afgestemd op de draagkracht van de wildstand. Dat is een kwestie van gezond verstand. Wie betaalt, komt erin en anders blijft je thuis.

Dat klinkt rigoreus, maar er is maar een binnenstad. Als we die hebben laten uitwonen door drugsgebruikers en suikervreters hebben we spijt en denken we: when did this happen? Dat is nu. Paupertoeristen, wegwezen. Het is leuk geweest.